İTÜ Elektrik Yüksek Mühendisi · Kurucu & Baş Danışman, Daruma Akademi
LinkedIn profiliSahadan öğrendiklerimizi, yeni bakış açılarını ve paylaştığımız fikirleri keşfedin.
Her yağmurdan sonra aynı görüntüler, aynı mağduriyetler, aynı sorular… Peki, yaşadıklarımızdan gerçekten ders çıkarıyor muyuz? Yoksa sular çekilince her şeyi unutup bir sonraki yağmuru mu bekliyoruz? Yıllardır üretim sahalarında savunduğum bir yaklaşım var: Sorunları yalnızca çözmek değil, tekrar yaşanmamaları için kök nedenine inip sistemi iyileştirmek gerekir.
Bazen bir KPI bize gerçeği anlatmaz. Sadece gerçeğin bir kısmını gösterir. Sahada çok sık karşılaştığım bir durum var: Bir makinenin OEE içinde yer alan kullanılabilirlik oranı yüksek çıkıyor ve hepimiz rahatlıyoruz. “%97… Gayet iyi.” Peki gerçekten öyle mi? Aynı %97'nin arkasında bir kez yaşanmış 15 dakikalık bir arıza da olabilir, vardiya boyunca 15 kez tekrarlanan birer dakikalık duruş da. Rakam aynı. Ama sahadaki hikâye bambaşka.
Kaizen'i yıllardır iş hayatında anlatıyor, uyguluyor ve üzerine düşünme fırsatı buluyorum. Şunu farkettim ki, Kaizen'in en güzel örneklerinden bazıları ofiste ya da fabrikada değil, oğlumla geçirdiğim zamanların içindeymiş. Birlikte bir şeyleri daha kolay yapmaya çalışırken, aslında ona sadece Kaizen'i anlatmadığımı, benim de ondan bir şeyler öğrendiğimi fark ediyorum. Çünkü sürekli iyileştirme bazen çok basit bir soruyla başlıyor: “Bunu bir sonrakinde biraz daha iyi nasıl yapabiliriz?”
Bir işletmede değişimi başlatmak çoğu zaman zor değildir. Asıl zor olan, daha önce sonuç vermemiş projelerden sonra sahadaki operatörlerin yeniden inanmasını sağlamaktır. Bu videoda; üretim sahasında güvenin neden kritik olduğunu, çalışanların “bunu daha önce denedik, olmadı” yaklaşımının arkasında ne olduğunu, danışmanlıkta saha ile yönetim arasındaki farkı, görünmeyen kayıpları, verimliliği ve sürekli iyileştirmenin gerçek hayattaki karşılığını konuşuyoruz.
Bir üretim şirketi neden dışarıdan danışmanlık alsın? · “Biz zaten yalın üretimi biliyoruz.” · “Bizde de Kaizen yapılıyor.” · “5S çalışmamız var.” · “TPM'e zaten başladık.” Evet, bunların hepsi mümkün. Ama bazen mesele ne bildiğimiz değil, bildiklerimizi sahada ne kadar yaşatabildiğimizdir. Bu haftaki yazımda, bir üretim şirketinin neden danışmanlığa ihtiyaç duyabileceğini, danışmanın ne yapması ve belki de daha önemlisi ne yapmaması gerektiğini paylaşıyorum.
Hayatta bazen aynı anda o kadar çok şeyi düzeltmeye çalışıyoruz ki, sonunda hangisini düzelttiğimizi biz bile anlayamıyoruz. Arabada yakıt tüketimi, motosiklette sürüş tekniği, işte verimlilik, evde eksikler, ilişkilerde iletişim... Liste uzayıp gidiyor. Ama bazen yapılması gereken şey, her şeye biraz dokunmak değil, en çok canımızı yakan noktayı bulup gerçekten oraya odaklanmak. İşte TPM’deki Odaklanmış İyileştirme anlayışı da tam olarak bunu söylüyor.
Yalın yönetim denince aklımıza hemen fabrikalar, üretim hatları ve Japonya geliyor. Oysa yalın düşünce, hayatın neredeyse her alanında karşımıza çıkıyor. Gereksiz yere beklemek, aramak, taşımak, stoklamak ya da aynı işi tekrar tekrar yapmak… Bunların hepsi aslında birer “israf”, Japoncası "Muda". Peki Japonlar bu bakış açısını nasıl geliştirdi? Ve biz bunu fabrikadan evimizin mutfağına kadar nasıl uygulayabiliriz?
Yeni bir şirket kurmak, aslında sadece yeni bir işe başlamak değilmiş. Bazen insanın yıllar boyunca biriktirdiği deneyimlerin, öğrendiklerinin, tanıştığı insanların ve hayatına dokunan dostlukların bir noktada birleşmesiymiş. Daruma Akademi için Nuri ZARALI’dan aldığım bu özel hediye de bana tam olarak bunu hatırlattı. Bir Daruma, el emeğiyle şekillendirilmiş bir ağaç ve arkasında yıllara dayanan bir dostluk... Belki de bu yüzden benim için sadece bir hediye değil. Bu hafta biraz ben...
vde arabamızın bakımını aksatmıyoruz, motosikletin yağını zamanında değiştiriyoruz, bisikletin zinciri ses yapınca hemen ilgileniyoruz. Ama fabrikada milyonlarca liralık makine “ben biraz ses yapıyorum” dediğinde bazen cevabımız: “Şimdilik çalışıyor, devam etsin.” oluyor. Ta ki makine gerçekten durana kadar… Peki bakım gerçekten makine bozulunca mı yapılır?
Geçmişte bir zaman oğlum Mete ile birlikte LEGO yaparken, yıllardır üretim hatlarında anlattığım bir kavram yeniden aklıma geldi: Poka Yoke. Günlük hayatın içinde fark etmeden kullandığımız bu yaklaşım, aslında hataları yakalamaktan çok, onların oluşmasını engellemeyi amaçlıyor. Bu yazımda, basit bir LEGO deneyiminden yola çıkarak Poka Yoke'nin neden iyi tasarlanmış sistemlerin vazgeçilmez bir parçası olduğunu paylaşmak istedim.
Makinelerimizin ömrünü uzatan şey sadece iyi bir bakım ekibi midir? Ya o makinelere her gün dokunan, onu dinleyen ve sahiplenen operatörler... Otonom bakım tam da bu anlayışı anlatır. Bu haftasonu makinelerimizi kullanmaktan, gerçekten sahiplenmeye uzanan yolculuktan bahsettim biraz...
Her ne kadar şimdiye kadar bir çok makale yazılmış olsa da, sahada en çok karşılaştığım ve en çok yanlış anlaşılan bir konu hakkında yazmak istedim bu sefer, 5S. 5S'i hâlâ sadece temizlik yapmak olarak veya etrafı derleyip toplamak, düzenlemek olarak gören çok sayıda işletme ve çalışan var. Oysa 5S gerçekte temiz veya düzenli bir iş yeri oluşturmak değil, kayıpları ortadan kaldıran bir çalışma sistemidir. En önemlisi ise sürdürülebilir bir verimlilik kültürünün temelini oluşturur.
Şimdiye kadar gittiğim her işletmenin iyi sistemler kurmak istediğini gördüm. Sistemi kurmak kolay, o kısmını kolaylıkla hallediyoruz. Zor olan kısmı onu yaşatmak, işletmelerin en çok zorlandığı kısım burası. Ancak zamanla görüyor ve öğreniyoruz ki gerçek dönüşüm ve kalıcı başarı, toplantı odalarında sistemi kurmakla değil, onu her gün sahada yaşatmakla mümkün. Bu konuyu anlattığım yeni blog yazımı sizlerle paylaşıyorum. "Sahaya İnmeyen Hiçbir Sistem Yürümez"
Bu haftaki sohbetimizde tüm süreçlerde ihtiyacımız olan "Özen" den bahsetmek istedim biraz. Çünkü şimdiye kadar hep gördüm ki, hiç bir iş, ama hiç bir iş, ister fabrikada olsun, ister ofiste, ister sahada, ister kurumlarda, ister evde, hangi işi yaparsak yapalım özen gösterilmeden yürümüyor, ya da tam verimli olmuyor. Özen bir prosedür değil, bir kültürdür. Her gün aynı özenle yaptığımız küçük doğru davranışlar birikerek mükemmel bir yola dönüşür.
"Bunu hep böyle yapıyoruz." İşletmelerde en sık duyulan cümlelerden biri budur. Oysa bazen birkaç dakikalık bir gözlem, küçük bir fikir veya basit bir düzenleme, kaliteyi artırabilir, maliyetleri düşürebilir ve çalışanların işini kolaylaştırabilir. Kaizen, tam da bu bakış açısını bir kurum kültürüne dönüştüren güçlü bir günlük çalışma yaklaşımıdır. Dünyanın en başarılı şirketlerini farklı kılan da budur. Sürekli gelişimi bir proje değil, günlük çalışma alışkanlığı haline getirmek...
Bir fabrikada İSG denildiğinde aklımıza çoğu zaman baret, gözlük, eldiven, iş ayakkabısı, uyarı levhaları ve eğitimler gelir. Bunların hepsi elbette önemlidir. Ama bir soru soralım: Çalışanın kişisel koruyucu donanımını doğru kullanmasını sağlamak, tehlikeyi gerçekten ortadan kaldırmak mıdır?
FMEA, sadece bir tablo doldurmak, RPN (Risk Priority Number – Risk Öncelik Sayısı) ya da yeni versiyondaki adıyla AP (Action Priority – Aksiyon Önceliği) dediğimiz rakamı veya aksiyon önceliğini hesaplamak ya da bir kalite toplantısında form doldurmaktan ibaret değildir. FMEA bir düşünce biçimidir.
Yedi kere düş, sekiz kere kalk. Daruma Akademi ismini Japon Daruma bebeğinden alıyor: Bir hedef koyarsın, Daruma’nın bir gözünü boyarsın. Başardığında da diğer gözünü boyarsın. https://darumaakademi.com/hakkimizda Honda Türkiye'de kalite analiz mühendisi olarak başlayan yolculuktan, sahada operatörle omuz omuza kök neden analizi yapmaya; oradan da Türk sanayisine Kaizen ve sürekli iyileşme kültürünü taşımaya uzanan hikaye. Bu videoda Daruma felsefesinin Honda üretim sistemi ile nasıl birleşti